เครื่องข้าวยำ ที่สำคัญส่วนใหญ่จะประกอบด้วย
1. ข้าวสวย
2. น้ำบูดู
3. มะพร้าวคั่ว
4. กุ้งแห้งอย่างดีตำ
5. ผักสมุนไพรไทยชนิดต่าง ๆ

เครื่องปรุงน้ำบูดู  (ถ้าใครไม่อยากเคี่ยวเองจะซื้อแบบสำเร็จรูปก็ได้นะจ๊ะ วันนี้ส้มใช้แบบสำเร็จรูปคะ)

น้ำบูดู     3  ช้อนโต๊ะ (45 กรัม)
น้ำ     1  ถ้วยครึ่ง
ปลาอินทรีย์เค็ม    1  ชิ้น (10 กรัม)
น้ำตาลปี๊บ    1  ถ้วย (120 กรัม)
หอมแดงทุบพอแตก   300  กรัม
ข่ายาว     1  นิ้ว
ตะไคร้หั่นท่อนสั้น   1  ต้น (40 กรัม)
ใบมะกรูดฉีก    3  ใบ (7 กรัม)

ลุยกันเลยคะ

1. ทำน้ำบูดูโดยการต้มปลาอินทรีย์จนเปื่อย แกะเอาแต่เนื้อใส่หม้อ เติมน้ำบูดู น้ำ แล้วตั้งไฟ
2. ใส่หอม ตะไคร้ ข่า ใบมะกรูดฉีก น้ำตาลปี๊บ ต้มต่อจนน้ำบูดูข้น ชิมให้รสเค็มนำหวาน ยกลง
     
มะพร้าวคั่ว  
 มะพร้าวขูดขาว  ½ กิโลกรัม

  
 -  นำมะพร้าวขูดขาว (ต้องเป็นมะพร้าวใหม่นะจ๊ะ) มาใส่กะทะตั้งไฟคะ จากนั้นผัดไปเรื่อย ๆ ด้วยไฟอ่อน  (ใช้เวลานานหน่อยประมาณ 30 นาที) คนทำต้องใจเย็น ๆ นะจ๊ะ และต้องผัดไปตลอด จะร้อนมากเลย อดทนนิดนึง

 - จะได้เนื้อมะพร้าวออกสีน้ำตาล หอมกลิ่นมะพร้าว (แม่ผัดประมาณ 30-40 นาที) มะพร้าวคั่วเก็บใส่กะปุกได้นานคะ คั่วเองรับรองความสดใหม่ ไม่เหม็นหืน สามารถเอามาใส่ในยำมะม่วง หรือเอามาทำขนมได้ด้วยคะ แต่ถ้าใครไม่อยากคั่วเดี๋ยวนี้มีเครื่องข้าวยำแบบเป็นชุดขายแล้วนะจ๊ะ ลองแบบนั้นก็ได้จ๊ะ

 กุ้งแห้ง

  -  กุ้งแห้งเลือกหุ้งแห้งเนื้อสีไม่เข้มมาก รสไม่เค็ม นำมาตำนะจ๊ะ

 ผักสมุนไพร

 ผักสมุนไพรที่ใช้เป็นเครื่องข้าวยำ (เอาของวันนี้นะจ๊ะ) ก็มีใบชะพลู , ใบบัวบก , ใบมะกรูด , ตะไคร้ , ถั่วฝักยาว , พริกไทยอ่อน ,และมะม่วงดิบจ๊ะ
 ผักทุกชนิดนำมาหั่นซอยเป็นฝอย ๆ คะ  (ขั้นตอนการหั่นขึ้นกับความถนัดของแต่ละท่านนะจ๊ะ อันนี้เป็นความถนัดของแม่ข้าน้อยเองอิอิ..^^)
   

 - คุณแม่จะเอาผักใบ หรือใบผักหว่า...อิอิ หลาย ๆ ชนิดมาม้วนรวม ๆ กันให้แน่นก่อน  จากนั้นก็หั่นซอย ๆ ๆ เป็นฝอย ๆ เล็ก ๆ คะ

 -  จากนั้นตามด้วยพวกต้น ๆ เช่นถั่วฝักยาว และตะไคร้คะ ก็จะซอยเป็ยเล็กๆๆ เหมือนกัน

 -  ก็จะได้ผักสำหรับเครื่องข้าวยำ แบบนี้จ้า... พักไว้ก่อน  

 -  มะม่วงเบา นำมาปอกเปลือกจากนั้นสับ ๆ แบบนี้จ้า..  ส่วนพริกไทยอ่อนก็นำไปล้างให้สะอาดแล้วก็แกะเป็นเม็ด ๆ นะจ๊ะ

 - เมื่อได้ผักครบแล้วก็เตรียมประกอบเครื่องข้าวยำได้คะ

  
 ใน 1 จานก็ประกอบด้วยข้าวสวย กุ้งแห้งป่น มะพร้าวคั่ว และผัก  จากนั้นราดน้ำบูดู (ถ้าชอบเค็มมากก็ราดเยอะหน่อย)  อาหารดีมีประโยชน์  ลองทำทานดูนะค่ะ บางคนจะมีผักชนิดอื่นเพิ่มด้วยเช่นถั่วงอก หรือพริกป่น คะ